ایران سرزمین مهر

آريائي ها

محمدتقي حُرآبادي 16/11/81

باوركن از چاهي به عمق ساليان ،

براي گلِ سرخ آب كشيده ام !!

آنقدر به شكوفه ي انار نگاه كرده ام ،

كه مي دانم ، ياقوتِ سرخ را ،

چگونه دركيسه ي چرمي پنهان مي كند!!

نسيم خزر را به رقص شاليزار برده ام ،

و ازدست چوپاني مُغاني ، شيرِ داغ گرفته ام !!

باوركن ، من شاعر افسانه هاي خيالي نيستم!

با كمانچه هاي مرد ُلر،

در صحنِ فلك الافلاكْ ، رقصيده ام ،

و با كوچ ايل ، طغيانِ كشكان رود را سنجيده ام !!

من شاعر گنجه نيستم ،

كه بر گنج بنشينم ، و در مثلث  خسرو  و شيرين و فرهاد،

كنيزكِ صله را در آغوش مثنوي گيرم !!

گاهي يموت اُبّه نشينِِ اَتركم ، با كلاه پوست،

گاهي بختياريِ زردكوهم با كلاه نمد،

وگاهي در سكوت سپيدخان ، آرزوهاي اميرنظام را،

تا باغ فين به استعاره مي نشينم !!

باوركن ، اين گربه هنوز از خانواده ي شير است

با  جگنِ هامون خانه يِ بلوچي ، با نخلِ مينابْ كَپرِ بندري ،

و با شاليِ شمال ، خانه ي ِ گيلكي مي سازد،

ولي مديون ارباب نيست !!

باوركن ، فانوسِ پدري من ، نورافشانِ چاُدر َممَسني ،

و خِرسك بافنده ي ايل ، بهارستانِ كلبه من است!!

سال هاست كه برادرانم را،

در ماوراي   سِند و سيحون و  َاَرس ، گم كرده ام ،

وحالا بايد برادريم را ثابت كنم ،

يا زبانِ  مادريم را ؟!!

چه فرقي ميكند وقتي كه ، مرواريدِ كيش را ،

به گردن دختر پيرانشهر بريزي، يا نفت خوزستان را،

به آتشگاه آذرآبادگان ؟!!

باوركن ، نقش جهان زيباتر از ابيانه نيست !

خانه يِ سنگيِ پاوه،

از برج ِ ميلاد، بلند تر است !

قاليچه ي ساروق همانقدر ايراني ست ،

كه سوزن دوزي بلوچ !!

از كجاي اين سرزمين ، برايت بگويم ،

كه خانه ي  پدري تو نباشد،

وآرامگاه ابديِ من ؟!

به كجاي اين سرزمين  پا  گزارم ،

كه دماوندي از  رستم  نباشد ؟!

سهندي از  بابك   نباشد؟!

جنگلي از  ميرزاكوچك  نباشد؟!

و فراهاني از  ميرزابزرگ  ؟!!

به كجاي اين سرزمين  پا گزارم ،

كه خراساني از  ابومسلم  نباشد؟!

نخلستاني از  رييس علي  نباشد،

و آذربايجاني از  ستارخان  ؟!!

باوركن

اگر ترك باشي،‌ تركستاني ت گويند!

اگر تركمن باشي ، مغولستاني ت گويند!

اگر بلوچ باشي ، مُكراني ت گويند!

اگر عرب باشي ، سامي ت بخوانند!

اگر كرد باشي ، ايريائي ت دانند!

                                        پس بهتر است كه ايراني باشي ، تا آريائيت بدانند!!

    ُچـنين گـفت رسـتم بـه  دستانِ سـام                        كــه مـن نـيستم مـردِ آرام و جـام

   ُچــنيـن يـــال و ايــن چــنـگ هـاي دراز                          نـــه  والا بـــود پروريدن بـــه نـاز

   اگــر دشت كــيـن آيــد و رزمِ  سخـت                            بـــود يــار ، يــزدان و پــيـروز بـخت

   بــبيني كــه در جــنگ ، مـن چـون شوم                       چــو انـدر پيِ ريـزش خـون شـوم

   يــكـي ابـــر دارم ، بـه چــنگ انــدرون                          كه هم رنگ آب ست و بارانْ شْ خون

   هـمي آتـش افــــروزد از گــوهــرش                             هـمي مـغز پـيــلان پَـسايـد سـرش

   يــكي بــاره بــايــد چــو كــوه بلنـد                              چُــنان چــون مــنْ آرم به خـّمِ كمنـد

   يكي گرز خواهم چو يك لَخت كوه                                 گــر آيــد به پيشـم ز تــوران گــروه

   سران شان بكوبم    بدان  گرز  برْ                                نــيـايــد بــرم هــيچ پــرخـاشخــر

   ُچنان شد ز گفتار او پهلوان                                          كه گفتي بر افشاند خواهد روان

   گله هرچ بودش به زابل ستان                                       بياورد  لختي ز كابل ستان

   همه پيش رستم همي راندند                                       برو داغ شاهان همي خواندند

   هر اسپي كه رستم كشيدي ش پيش                         به پشتش بيفشاردي دست خويش

    ز نيروي او پشت كردي به خم                                   نهادي  به  روي  زمين برْ ،     شكم

   يكي ماديان تيز بگذشت خِنگ                                    برش چون بر شير  و  كوتاه  لِنگ

دو گوشش چو دو خنجِر آبدار                                          بر  و  يالْ    فَربِهْ    ميان ش   ََنزار

يكي ُكرّه از پسْ ، به بالاي او                                         سَرين  و   َبرشْ   هم  به پهناي او

سيه چشم و بورابرش و گاودُم                                       سيه .... و  تند و     پولاد    ُسم  

تنش پرنگار از كران تا كران                                             چو برگ گل سرخ  بر زعفران

چو رستم بران ماديان بنگريد                                            مر آن ُكرّۀ پيل تن را   بديد

كمند كياني همي داد خم                                                كه  آن ُكرّه را  باز گيرد  ز   َرم

به رستم ُچنين گفت چوپان پير                                      كه اي ِمهتر ، اسپِ كسان را َمگير

بپرسيد رستم كه اين اسپ كيست                                 كه دو رانْ ش از داغ آتش ُتهي ست

ُچنين داد پاسخ كه داغش َمجوي                                   َكزين هست هرگونه يي گفت و گوي

خداوند اين را ، ندانيم كس                                            همي رخشِ  رستمشْ  خوانيم و بس

سه سال ست تا اينْ ، به زين آمده ست                           به چشمِ  بزرگان  گُزين آمده ست

چو مادرش ، بيند كمند  ُسوار                                           چو شير اندر آيد كند   كارزار

بينداخت رستم ، كياني كمند                                         سرِ ابرش ، آورد نا گه   به   بند

بيامد چو شير ژيان مادرش                                             همي خواست كندن به دندان سرش

  بغرّيد رستم چو شير ژيان                                               از آواز او خيره شد  ماديان

يكي مشت زد تيزْ بر گردن ش                                            كزان ُمشت برگشت لرزان تن ش

بيفتاد و بگذشت و برگشت از وي                                       بسوي  گله  تيز  بنهاد  روي

بيفشارد ران ، رستم زورمند                                              برو تنگ تر كرد خم كمند

بيازيد چنگالِ گُردي بِه زور                                                بيفشارد يك دست بر پشتِ ُبور

بدل گفت كاينْ ، برنشست من ست                                  كنون كار كردن بدست من ست

زچوپان به پرسيد كه اين َاژَدها                                          به چندست و اين را كه خواهد بها ؟

ُچنين داد پاسخ كه گر رستمي                                          براو راست كن روي ايران َزَمي

مر اين را بر و بوم  ايران بهاست                                      بدين بْر، تو خواهي جهان كرد ، راست

لبِ رستم از خنده شد چون ُبسَد                                   همي گفت ، نيكي ز يزدان سزد

به زين اندر آورد گل رنگ را                                             سرش تيز شد كينه و  جنگ را

گشاده ُزُنخْ ديدش و تيزَتگ                                             بديدش كه دارد دل و  تاو  و رگ

كِشد جوشن و خود و كوپال او                                         تنِ پيل وار و  بر  و  يال   او

ُچنان گشت ابرش كه هر شب سپند                                همي سوختندش ز بيم گزند

چپ و راست گفتي كه جادو شده َست                             به آورد ، تازَنده ، آهو ، شده ست

دل زالِ زر شد چو خرم بهار                                              ز رخشِ نوآيين و فرّخ ُسوار

درِ گنج ُبگشاد و دينار داد                                                 از امروز و فردا نيامدشْ ياد

به يك دم زهد سي ساله به يك دم باده بفروشم

اگر در باده اندازد  رٌخت  عكس تجّلّي را

سهيل صفري نازنين ، آمدن ورفتن من به آن ديار از شهر باستاني قم را شوق تجلي ديدار دوستي چون تو طاقت داد ور نه

جايي كه جان مردان باشد چو گوي گردان

آن نيست جاي رندان ، با  آن چه كار مارا

لذا با تماشاي حاصل عيش ودلگشايي برخاسته از سر آشنائي با عشق ورزي وهم كنشي ها وهمدلي هاي چندين ساعته با هم عشق ورزيدن آن روزها به

كوهسار  و آرش       مهر  و      دماوند:

سحرگه عزم بستان كن صبوحي در گلستان كن

به بلبل مي برد از گل ، صبا صد گونه بشري را

كسي با شوق روحاني نخواهد ذوق جسماني

براي گلبن وصلش رها كن منّ وسلوي را

گراز پرده برون آيي ومارا روي بنمايي

بسوزي خرقه دعوي ، بيابي نور معني را

دلارامي كه من دانم گر از پرده برون آيد

نبيني جز به مي خانه ازين پس اهل تقوي را

شود درگلخن دوزخ طلب كاري چو عطّارت

اگر در روضه بنمايي به ما ، نور تجّلّي را

مثنوی کوه

من  نسیمم  در ستیغ  قله ها                          گوش بر زنگ قدم های شما

با نشستن ؛ خستگی ؛ نا آشنا                        بی قرار  رفتنی  بی ا نتها

رد پا ها را تماشا می کنم                               هرچه تنها یی است؛حاشا میکنم

می دوم گاهی میان سبزه ها                         مثل سنجاقک به دنبال شما

راه های رفته را طی می کنم                           گله ی پروانه را هی می کنم

شاهد کوچ پرستو ها منم                                 با شما همراهم و تنها منم

وقت خوب کوچ ؛هی های رمه                          کودکان دشت ؛غوغا؛همهمه

رفتن و رفتن ؛و آنک خستگی                           با همه شیدایی و وابستگی

پا به پای ایل در غوغای دشت                        کاش میشدرفت ورفت و برنگشت

من رفیق لای لای چشمه ام                           تا همیشه چون کویری تشنه ام

از  نگاه  ابر ؛ روی قلــــه ها                             می چکم با شوق دیدار شما

می دود همراهتان تنها ییم                              آ ه ؛من سودا ییم ؛ سوداییم

کبک های کوه ؛یاران منند                                ره روان کوه مهمان منند

دوستانم ؛ گله های زنبور ها                           می روم همراهشان آن دورها

پیش چشمم رود ها در رهگذر                         تا همیشه تا همیشه در سفر

لای لای رودها  ؛آواز من                                 تا فرو رفتن به دریا راز من!

در نی چوپان فغانم را ببین                              آرزوهــــا ی نها نم را   ببین

پونه ها ؛پروانه ها ؛ ریواس ها                          آه از ر و ییدن احساس  ها

چون گل مهتاب در شبهای کوه                      در دلم گل می کند رو یای کوه

پیچ و تاب رود در افسون مه                            رقص آتش ؛دود؛در افیون مه

مست از جام شقایق ها منم                          بی صدا در باد می لرزد تنم

من بهارم سبز در راه شما                             من نسیمم شاد همراه شما

قله ی سرد زمستانی منم                             می شکو فد باد در پیراهنم               

کوه های دور یاران منید                                   آ رزو هــا ی فراو ا ن منید

تا ابد سودایتان با جان من                               آرزوی روح بی سامان من

یک خار هم نیرزد این یادگاری من

محمدعلی بهمنی

صبح بود و أسمان

لاجورديني روان

             ساختم در لحظه اي

             خامشي را نردبان

بر شدم بر بام راز

خويش را ديدم به تن

ذره اي در كهكشان

       سهم خودرا يافتم

       لحظه اي از جاودان

        وه ، جه وحشتناك بود،

            ايستادن ناكهان ،

            بر كران بیكران  (شفیعی كدكني )

ترانه گریه کن استاد بنان ، بازخوانی ترانه ای به همین نام از عارف قزوینی است که شعرش را نیز خودش

سروده بود. عارف شعراین تصنیف  را در روزهای شکست جنبش مشروظیت سروده وخوانده بود.ونیز

تصنیف

از خون جوانان وطن لاله دمیده

وی نیز در چنین فضایی سروده و  خوانده شده است .

عارف  درماه های  پایانی عمرش در بستر بیماری بود. ودر آخرین روز زندگی اش  به کنار پنجره آمده وبا

تماشای آسمان  لاجوردی  همدان به وجد آمدوآخرین شعرش را

ستایش برآن ایزد پاک

که از خاک برآمدم ورفتم به خاک

را می سراید وبه بستر مرگ می رود.

پیکر عارف در آرامگاه ابوعلی سینای همدان با خاک هم آغوش است .

     یار دلنوازم دکتر یدا.. سینائی به گفته سعدی شیرین سخن : پایش در گل است .چراکه جسمش

ناخوش است وبه سبب ناخوشی ناچارشده است این آدینه (۲۷/۱۰/۸۷)خانه نشین شود . تا آدینه ای

دیگر و دل به کوه زدنی دیگر ، دلتنگ او  خواهم بود.

ولی این آدینه فضای کوهستانی شمال تهران حضورش را حس نمی کند و  پرندگان دره کشار ودامنه

های پهنه سار با خوانش سرودش  تحسین نمی شوند.این آدینه جلوه های کوهسار با دوربین او به

تصویر کشیده نمی شوند. من بخود گفتم بجای نشستن در کنارش ، که کاری هم از دست من برایش

ساخته نیست ،

با یادش پروازی بکنم تا بر دوست . یاد دوست را ببرم تا بر  دوست . سعدی هم گفت که :

خواهم که بامدادی بیرون روی به صحرا     تا بوستان بریزد گلهای بامدادی

      پس به آنکه ،بروم بجائی که زیبا باشد و وجد انگیز،

 چه بهتر که به تماشای بام ایران ، دماوند استوار بروم واز بلندای ستیغی از البرز مرکزی

از دماوند سربلند وسرافراز ، بهبودی  اورا بخواهم . به نیابت از او،

واز زبان سیاوش کسرائی بخوانم که :

    شما ،ای قله های سرکش خاموش ، 

    که پیشانی به تندرهای سهم انگیز می سائید.

     که بر ایوان شب دارید چشم انداز رویائی،

که سیمین پایه های روز زرین را به روی شانه می کوبید،

      که ابر آتشین را در پناه  خویش میگیرید،

      غرور و سربلندی هم شمارا باد

امیدم را بر افرازید،

 چو پرچم ها که از باد سحر گاهان به سردارید،

غرورم را نگهدارید

به سان آن پلنگانی که در کوه و کمر دارید.

لذا آهنگ رفتن به بلندای کولک چال به سرم زد .

با جوانان راه صحرا برگرفتم ، بامداد

و به یار دیگری ( غضنفری سوادکوهی )گفتم :

 باد  گلبوی سحر ، خوش می وزد، خیز ، ای ندیم

با سحرخیزی مهر دل انگیز را در7بامداد در اردوگاه کولک چال و بالادست  برج یادمانی زنده یاد دکتر بنائی

بنیانگذار فرهنگ پیشاهنگی ایران ، به ستایش ایستادیم واز درخشش ونورافشانی هایش ، انرژی

گرفتیم .  

 ۸ بامداد در گردنه پیاز چال ، شاهد تلاش جوانان عضو گروه های مختلف کوهنوردی  بودیم که

برای هدایت وراهنمائی کوه پیمایان در حال برافراشتن چادر  کمک رسانی بودند عکسی از آنها با قله

توچال گرفتیم تا به یادگار بماند جلوه گری های ایثار .

و۱۱صبح بر ستیغ قله کولک چال با یاد دوست به

تماشای دماوند زیبا ایستادیم  وبام ایران را این چنین ستودیم :

ای باد بامدادی ! خوش می روی به  شادی        پیوند روح کردی ، پیغام دوست دادی

بر بوستان گذشتی یا در بهشت بودی ؟             شاد آمدی و خرم ، فرخنده بخت ، بادی

چون گل روند و آیند این دلبران وخوبان            تو در برابر من ، چون سرو ایستادی

و به یاد دوست میخوانم :

یاری که با قرینی الفت گرفته باشد         هروقت یادش آید تو دم به دم به یادی

و  این شعر شفیعی کدکنی را با صدای بلنذ برایش می خوانم :

صبح آمده است ، بر خيز

وين خواب وخستگي را

                                   در شطِ شب رها كن ،

مستانِ نيمه شب را

رندانِ تشنه لب را

باردگر به فرياد

                                   در كوچه  ها صدا كن

خوابِ دريچه ها را

                                   با نعرهْ سنگ بشكن

بار دگر به شادي

دروازه هاي شب را ،

                                   رو بر سپيده ، وا كن

فريادِ شوق بفْكن

زندانِ واژه ها را  ،

 ديوار و بارو  بشكن

و آوازِ عا شقان را

                                     مهمانِ كوچه ها كن

زينْ  بر نسيم بگذار

تا بگذري از اين بحْر،

وزْ آن دو روزنِ صبح

در كوچه باغ مستي بارانِ صبحدم را

                                         بر شاخه اقاقي

                                        آئينه خدا كن

بنگر به نسترن ها

                                 بر شانه هاي ديوار،

خوابِ بنفشگان را

                              با نغمه اي در آميز،

و اشراقِ صبحدم را

                              در شعرِ جويباران

از بودن و سرودن

                              تفسيري آشنا كن

بيداريِ زمان را ،

با من بخوان به فرياد

ور مرد خواب و خفتي

                            رو سربنه به  بالين ، تنها مرا رها كن                        

پيشگفتار

         درآغازمطالعه شاهنامه به نثر اثر ارزشمند سركارخانم دكتر ميترا مهرآبادي با

خودم باين جمع بندي رسيدم كه بمنظور ايجاد شرايطي بهتربراي فهم عميقتر مفاهيم

 شاهنامه و ماندگارنمودن اسامي اصلي  و وقايع مهم آن درذهن وبرقراري انس و

االفت بیشتر بااساطیرشاهنامه ، خلاصه اي هرچند مختصراز متن آن براي آموزش

خودم تهيه نمايم .ازخوش شانسي من اين مطالعه وخلاصه نويسي همزمان شد با

ورود من به انجمن شاهنامه خواني استاد فريدون جنيدي در بنياد نيشابور.دراين 

انجمن علاوه بر برخورداري از محيط فرهنگي وصميمي، درب جديدي ازدانش وآگاهي

نسبت به سرزمين ايران فرهنگي ، تاريخ ايران باستان وشناخت اساطير شاهنامه 

برويم گشوده شد وبه منابع بسيار ارزشمندي دسترسي پيداكردم. آگاهي به اين

دانش ودسترسي به منابع خوب وسيله اي شد تا نه تنها متن خلاصه شده را چندين

وچندبار مرور و بازنويسي كنم  ،بلكه توضيحات تكميلي كه در اثر اين مطالعات بدست

آورده بودم را نيزبه آن بيا فزايم ودر نهايت بمنظور مفهومي تر كردن متن در جاهايي ،

ابياتي از اشعار شاهنامه را به آن افزوده كنم .بدين ترتيب متن خلاصه شده

چهارصفحه اي من بتدريج بالغ بر چهل صفحه گرديد. اكنون اين ايده در ذهنم شكل

گرفته است كه بد نيست كه نسخه اي از متن را دراختيار دوستان علاقمند وصاحب

نظر قراردهم تا ايرادهايم را تذكر دهندتا پس از اصلاح بصورت دستگردان به آنهايي كه

به شاهنامه وتاريخ اساطيري وباستاني ايران فرهنگي علاقمندند بدهم باشدكه

وسيله اي براي ايجاد انگيزش جهت مطالعه اين مقوله را فراهم آورده باشم.

انتظاري كه از دوستان  دارم ارائه نقطه نظرات واعلام نارسائي ها براي

اصلاح اشتباهات ميباشد .باشد كه بتوانيم  گامي هر چند كوچك در بيشتر

شناساندن شاهنامه اين اثر بزرگ حافظه  تاريخي ايران ؛فردوسي بزرگ ؛ به

فرزندانمان برداشته باشيم

                           با ياران هاموني جمعه به تماشاي زمستاني آبشار خور و گام زني بر بلنداي قله  

                            زيباي كركوه در بلنديهاي منطقه خور  كرج رفتيم . روز خوشي را با ياران سپري    

                            كرديم .

              گل به کنار است ،   باده به کار است ،    جام تو پرنوش ،   کام توشیرین